راهنمای جامع استیرر آزمایشگاهی؛ کدام مدل مناسب آزمایشگاه شماست؟

شاید در نگاه اول، همزن یا استیرر (Stirrer) یکی از ساده‌ترین تجهیزات روی میز آزمایشگاه به نظر برسد؛ دستگاهی که فقط قرار است یک محلول یا نمونه را مخلوط کند. اما هر متخصص باسابقه‌ای می‌داند که واقعیت چیز دیگری است. یکنواختی محلول پیش‌ شرط اصلی برای هر آزمایش شیمیایی، بیولوژیکی یا دارویی است.

اگر نمونه شما به درستی مخلوط نشود، یا دمای آن در تمام نقاط ظرف یکسان نباشد، گران‌ترین آنالایزرها و دقیق‌ترین میکروسکوپ‌ها هم نمی‌توانند خطای آزمایش را کاهش دهند. انتخاب اشتباه در خرید همزن آزمایشگاهی دو نتیجه مهم برای شما دارد: 

• اول هدر رفتن بودجه برای دستگاهی که مناسب کارتان نیست
• دوم خراب شدن نمونه‌های ارزشمند آزمایشگاهی

در بازار ایران برندهای مختلفی از استیرر آزمایشگاهی وجود دارد، اما وقتی صحبت از دوام و دقت می‌شود، نام‌های بزرگی مثل IKA آلمان می‌درخشند. ما در شرکت مهندسی نوآوران آزمون تسلا بارها دیده‌ایم که مشتریانی که از ابتدا سراغ برندهای معتبر و مدل درست رفته‌اند، تا سال‌ها از تعمیر و تعویض بی‌نیاز بوده‌اند.

در این مقاله از نوآوران آزمون تسلا، ما تجربیات چندین ساله خود را خلاصه کرده‌ایم تا به شما کمک کنیم دقیقا همان دستگاهی را بخرید که آزمایشگاهتان به آن نیاز دارد؛ نه کمتر و نه بیشتر.

یک انتخاب مهم؛ همزن مغناطیسی بخریم یا همزن مکانیکی؟

اولین و مهم‌ترین ‌‌سوالی که هنگام خرید استیرر آزمایشگاهی باید از خودتان بپرسید این است که نمونه‌ها و محلول‌هایی که با آن‌ها سروکار دارید چقدر غلیظ بوده و حجم آن‌ها چقدر است؟ با گشت و گذاری در بازار معمولا به دو مدل می‌رسید: 

همزن مغناطیسی؛ بررسی ویژگی‌ها و مزایا

این مدل رایج‌ترین همزن در آزمایشگاه‌هاست. یک قطعه کوچک روکش‌دار (مگنت) داخل ظرف می‌اندازید و میدان مغناطیسیِ دستگاه آن را می‌چرخاند. این مدل برای محلول‌های رقیق (مثل آب، بافرهای معمولی)، حجم‌ تا ۲۰ لیتر و ظروف دربسته مناسب است. اگر بخواهیم به مزایای آن اشاره کنیم باید استهلاک بسیار پایین و تمیزکاری آسان را نام ببریم.

بررسی ویژگی‌ها و مزایای همزن مکانیکی

به این مدل‌ها همزن‌های سربار یا میکسر هم می‌گویند. در اینجا یک شفت و پره فلزی مستقیما به موتور متصل است و با چرخش خود محلول و نمونه را هم می‌زند. این همزن برای محلول‌های غلیظ با ویسکوزیته بالا (مثل پلیمرها، کرم‌ها، شامپو)، حجم‌های بسیار بالا و واکنش‌هایی که در حین کار غلیظ می‌شوند مناسب است. مزیت آن قدرت بسیار بالا برای غلبه بر مقاومت مواد مختلف است. 

برای آشنایی بهتر با این دو مدل، ویژگی‌ها و مزیت‌های مهم‌ آن‌ها را در جدول زیر خلاصه کرده‌ایم:

چه ویژگی‌هایی تعیین‌کننده کیفیت استیرر آزمایشگاهی هستند؟

آیا تا به حال فکر کرده‌اید چرا قیمت یک مدل از استیرر آزمایشگاهی ممکن است تفاوت چشمگیری با مدل‌های متفرقه داشته باشد؟ یا چرا صفحه‌ دستگاه قبلی شما بعد از شش ماه ترک خورد یا تغییر رنگ می‌دهد؟ راز این تفاوت‌ها در سه بخش اصلی پنهان شده است که باید قبل از خرید بدانید.

جنس صفحه استیرر آزمایشگاهی چه باید باشد؛ سرامیک، آلومینیوم یا استیل؟

انتخاب جنس صفحه استیرر آزمایشگاهی سلیقه‌ای نیست؛ تصمیمی است که به طور مستقیم به نوع موادی که با آن‌ها سروکار دارید برمی‌گردد. ویژگی‌های هرکدام را در ادامه بررسی می‌کنیم: 

صفحه سرامیکی

اگر آزمایشگاه شیمی دارید و با اسیدهای قوی، بازها و حلال‌های خورنده سروکار دارید، انتخاب اول و آخر شما باید سرامیک باشد. سرامیک در برابر پاشش مواد شیمیایی بسیار مقاوم است. اگر قطره‌ای اسید سولفوریک روی آن بریزد و شما دیر متوجه شوید، صفحه سوراخ یا خورده نمی‌شود. 

البته سرامیک در برابر شوک حرارتی و ضربه فیزیکی حساس است. اگر روی صفحه داغی که ۳۰۰ درجه حرارت دارد، ناگهان آب سرد بریزد، احتمال ترک خوردن آن وجود دارد. همچنین اگر جسم سنگینی روی آن بیفتد، ممکن است بشکند.

صفحه آلومینیومی

صفحه‌های آلومینیومی ضریب هدایت حرارت بالایی دارند، این یعنی توزیع دما در تمام نقاط صفحه یکسان است. همچنین این صفحه‌ها در برابر ضربه بسیار مقاوم هستند و نمی‌شکنند.

نقطه ضعف این صفحه‌ها این است که به راحتی توسط مواد شیمیایی خورده می‌شوند. البته برندهای معتبر معمولا از روکش‌های محافظ استفاده می‌کنند، اما در مقایسه سرامیک، مقاومت صفحه‌های آلومینیومی پایین‌تر است.

صفحه استیل ضد زنگ

استفاده از استیررهای آزمایشگاهی که به صفحه‌ استیل ضد زنگ مجهز شده‌اند در آزمایشگاه‌های دارویی و غذایی که نظافت و جلوگیری از آلودگی اولویت دارد، توصیه می‌شود. این صفحه‌ها مقاومت بالایی دارند اما انتقال حرارت در آن‌ها به خوبی آلومینیوم نیست.

قبلا از مراجعه به فروشگاه تجهیزات آزمایشگاهی، حتما درباره جنس صفحه با توجه به نیازهایی که دارید تصمیم بگیرید.

استیرر آزمایشگاهی آنالوگ یا دیجیتال؟ این‌جا کدام یک را انتخاب کنیم؟

بگذارید این بخش را با یک سوال شروع کنیم؛ شاید در زمان خرید استیرر آزمایشگاهی دیجیتال با خود بگویید چرا باید پول بیشتری برای نمایشگر دیجیتال بدهم وقتی با یک دکمه چرخشی هم کار راه می‌افتد؟ پاسخ در یک کلمه است: تکرارپذیری.

در مدل‌های آنالوگ (دستی)، شما پیچ دما را روی عدد حدودی تنظیم می‌کنید. امروز آزمایش را با موفقیت انجام می‌دهید. اما اگر فردا بخواهید دقیقا همان آزمایش را تکرار کنید، پیچ را می‌چرخانید اما خطا دارید. 

دلیل آن واضح است؛ چون تنظیم دقیقِ مجددِ دما با چشم و دست غیر ممکن است. اما در مدل‌های دیجیتال (مثل سری‌های پیشرفته IKA)، شما دما را دقیقا روی ۱۵۰ درجه و سرعت را روی ۵۰۰ دور تنظیم می‌کنید. 

دستگاه با سیستم‌های الکترونیکی پیشرفته، شرایط را به‌طور دائم پایش می‌کند تا حتی اگر غلظت محلول تغییر کرد، سرعت ثابت بماند. اگر کار تحقیقاتی حساس می‌کنید یا استانداردهای سختگیرانه دارید، پیشنهاد ما این است که حتما مدل دیجیتال تهیه کنید.

یک نکته طلایی؛‌ دمای صفحه مهم است یا دمای محلول؟

در این بخش یکی از مهم‌ترین نکاتی را بررسی می‌کنیم که تعداد زیادی از خریداران همزن‌های آزمایشگاهی یا از آن خبر ندارند یا به آن اهمیت نمی‌دهند. وقتی روی دستگاه هات پلیت دمای ۲۰۰ درجه را می‌بینید، این دمای سطح صفحه داغ است، نه دمای محلول شما. 

محلول داخل ظرف شیشه‌ای قرار دارد و شیشه عایق گرماست. بنابراین همیشه دمای مایع کمتر از دمای صفحه است. این اختلاف دما می‌تواند باعث خطا در آزمایش شود. راه حل این مشکل استفاده از سنسور دمای خارجی است. 

دستگاه‌های حرفه‌ای مانند مدل‌های IKA پورت مخصوصی دارند که یک سنسور میله‌ای به آن وصل می‌شود. شما این سنسور را مستقیما داخل محلول می‌گذارید. حالا دستگاه به جای اینکه صفحه را داغ کند، به سنسور فرمان می‌دهد که محلول را به دمای تنظیم شده برساند. بنابراین اگر روی آنزیم‌ها یا مواد حساس به دما کار می‌کنید، توصیه ما این است که دستگاه را بدون این سنسور نخرید. 

سخن پایانی: یک‌بار هزینه کنید، یک عمر آسوده باشید

خرید تجهیزات آزمایشگاهی شبیه خرید کالای مصرفی روزمره نیست؛ این دستگاه یک سرمایه‌گذاری روی دقت و اعتبار آزمایشگاه شماست. شاید بتوان با یک دستگاه ارزان‌ قیمت و متفرقه کار را شروع کرد، اما هزینه‌های پنهان آن، مثل خراب شدن نمونه‌ها، تکرار چندباره‌ی آزمایش‌ها و تعمیرات مداوم، خیلی زودتر از چیزی که فکر کنید، شیرینی قیمت پایین را تلخ می‌کند.

به یاد داشته باشید که برندهایی مثل IKA آلمان، دهه‌هاست که امتحان خود را در سخت‌ترین شرایط آزمایشگاهی پس داده‌اند. خرید چنین برندهایی، خرید آسایش و خیال راحت است.

درصورتی که هنوز نمی‌دانید که چه مدل استیرر آزمایشگاهی بخرید یا نیاز به اطلاعات فنی بیشتر دارید، می‌توانید با متخصصان ما در شرکت نوآوران تسلا تماس بگیرید تا راهنمایی‌های دقیق دریافت کنید. همچنین اگر همزن آزمایشگاهی دارید که نیاز به کالیبراسیون یا تعمیرات دارد، تیم فنی تسلا آماده است تا با بالاترین دقت کالیبراسیون دستگاه شما را انجام دهد.